Ozonowanie pomieszczeń. Dezynfekcja pomieszczeń zakładów przemysłu spożywczego - cz.1

Ozon w zabiegach dezynfekcji, dezynsekcji i dezodoryzacji

W 1785 r. holenderski przyrodnik M. van Marum wyczuł dziwny zapach powietrza wokół maszyn elektrostatycznych. Ani on, ani chemicy, którzy ponad pół wieku później zidentyfkowali źródło tej woni jako ozon (od grec. odzon - pachnący), nie przypuszczali, że mają do czynienia z gazem tak istotnym dla życia na Ziemi.

Ozon jest zbudowany z trzech atomów tlenu, O3. Powstaje pod działaniem promieni UV, w wyniku reakcji tlenku azotu z lotnymi związkami organicznymi, a także podczas wyładowań atmosferycznych. Zawsze po burzy z licznymi piorunami czujemy odświeżone powietrze, właśnie z powodu obecności ozonu. Gazowy ozon można wytwarzać na miejscu w przenośnych generatorach ozonu, zwanych teżozonatorami, w których następują ciche wyładowania elektryczne w powietrzu lub w czystym tlenie. Pospolite generatory ozonu wytwarzają z otaczającego powietrza od 5 g do 40 g ozonu na godzinę.

Najważniejszą częścią każdego ozonatora jest elektroda wyładowań koronowych, dzięki której możliwe jest uzyskanie wysokich stężeń ozonu w krótkim czasie. Np. w generatorze Trioxygen 20 zastosowano dwie elektrody wyładowań koronowych najnowszej generacji, dzięki którym uzyskano bardzo wysoką wydajność urządzenia. Możliwość wyłączenia jednej elektrody sprawia, że generator ozonu obniża swoją wydajność, jeśli jest taka potrzeba. Każdy ozonator posiada zamontowany wentylator o dużym przepływie powietrza. Wytworzony ozon jest równomiernie rozprowadzany po pomieszczeniu, bez potrzeby używania dodatkowych dmuchaw.

Ozon należy do najsilniejszych utleniaczy, dlatego znalazł szerokie zastosowanie w zabiegach dezynfekcji, dezynsekcji i dezodoryzacji, a także usługach odbarwiania, czy usuwania przykrego smaku z niektórych produktów żywnościowych. Aplikowany jest w formie gazowej (częściej) lub ozonowanej wody.

Cząsteczka ozonu O3 jest nietrwała. Okres połowicznego rozkładu wynosi tylko 20-50 minut w powietrzu i 1-10 minut w wodzie. Szybko się wtedy rozpada na tlen dwuatomowy (O2) i jednoatomowy (O), który jest właśnie bardzo silnym utleniaczem. Przyłącza się np. do podwójnych wiązań w cząsteczkach nienasyconych związków organicznych, drastycznie zmieniając ich właściwości.

Dezynfekujące właściwości ozonu

Dezynfekujące właściwości ozonu zostały rozpoznane w roku 1886. Kilka lat później w Holandii otworzono pierwszy zakład uzdatniania wody pitnej przy użyciu ozonu. Obecnie metoda wyjaławiania wody pitnej ozonowaniem jest powszechnie stosowana w Europie i Ameryce Północnej, a rozpowszechnienie jej zawdzięcza się pierwszorzędnym odkażającym właściwościom ozonu. Użycie ozonu wiąże się ponadto z mniejszym ryzykiem dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego niż stosowanie chloru do tego samego celu. Obecnie w basenach ozonowanie sterylizuje wodę kąpielową, oczyszcza i niszczy glony, co gwarantuje pełną przejrzystość wody w zbiorniku.

Bakteriobójcze właściwości ozonu jako pierwszy zauważył W. Ohlmüller w 1890 r. Dziś wiemy, że niszczy też wirusy, zarodniki przetrwalnikowe bakterii, pierwotniaki, grzyby i glony. Działanie bakteriobójcze wykazuje już w stężeniu ok. 13 μg/dm3. Co jest szczególnie ważne - wirusy są bardziej wrażliwe na ozon niż bakterie. Ponieważ ozon skutecznie niszczy wirusy i mikroorganizmy, dlatego należy go szeroko stosować w zabiegach dezynfekcji. Ozon utlenienia kwasy tłuszczowe w błonie komórkowej bakterii, a po jej zniszczeniu wiąże się z makromolekułami w komórce, nie tylko z białkami, ale także z kwasami nukleinowymi (DNA, RNA). Zmiany te są nieodwracalne i zawsze prowadzą do lizy komórek, czyli śmierci i całkowitego rozpadu bakterii.

Bakteriobójcza skuteczność ozonu rośnie wraz ze wzrostem jego stężenia (C) i czasem ekspozycji (T). Ozon w stężeniu 300 ppm i wyższym w ciągu kilku sekund skutecznie dezynfekuje powierzchnie z Escherichia coli i Staphylococcus aureus. Wilgotność ma duży wpływ na skuteczność biobójczą ozonu. Zwykle jest większa redukcja mikroorganizmów przy niskim stężeniu ozonu i wysokiej wilgotności niż przy wysokim stężeniu ozonu i niskiej wilgotności. Przy niskim stężeniu ozonu (np. 0.3 ppm) i wilgotności względnej powietrza wynoszącej 60-75% następuje wyraźna redukcja mikroorganizmów już po 2-3 godzinach ekspozycji.

(2) Drugą część wpisu możesz przeczytać pod tym adresem

Podziel się wpisem